گریز

در دانش اقتصاد هر دارايي را كه بتواند محمل توليد و ايجاد  ارزش افزوده گردد سرمايه مي گويند و در فرمول مربوط به توليد آن را متغير تابعي مي دانند كه وابسته به سه متغير مستقل است يكي نيروي كار ديگري سرمايه و سه ديگر فن آوري هر يك از اين سه در گذر زمان متحول شده اند و تحولات آنها تحولات در رشد روند توليد را باعث شده است  اما تطور مفهوم سرمايه:

سرمايه يك زماني به مفهوم پول يا مالي بود كه داشتند بعد كه آدم ها فهميده تر شدند دانستند كه علاوه بر پول و مال و ملك فرزندان آنها و ميزان توانايي هاي انساني در دسترس آنها هم سرمايه است و كم كم مفهوم سرمايه انساني پيدا شد كه پدر جد سرمايه مادي هم به پايش نمي رسيد و معلوم شد سرمايه انساني شما هر چه بيشتر باشد توان جلب و جذب و افزايش سرمايه هاي مادي را بيشتر داريد پس به افزايش سرمايه هاي انساني همت گماشتند آدم ها را به دانش و مهارت و فن و هنر بالاتري مجهز كردند و كشورهايي كه اين سرمايه را قدر شناختند پيش افتادند در رشد اقتصادي و توسعه و تمدن سازي. دوره هاي آموزشي پيش از خدمت و حين خدمت درست شد و يادگيري سازماني يعني اين كه هر سازمان عوامل و كاركنان خود را مرتبا در معرض آموزشهاي جديد قرار دهد پيدا شد و قس عليهذا

از اوايل دهه نود ميلادي مفهوم توسعه يافته جديدي براي سرمايه پيدا شد و آن هم سرمايه اجتماعي است سرمايه اجتماعي به معني مجموعه اي از هنجارها و ساختارهاست كه هزينه كنش هاي اجتماعي را كاهش مي دهد و فرايند اين كنش ها را تسهيل مي كند . كارآيي و اثر بخشي انواع قبلي سرمايه منوط و موكول به ميزان اين سرمايه است اين سرمايه بستري است كه سرعت توسعه ناشي از سرمايه گذاريهاي مادي و انساني را افزايش مي دهد . دو عنصر كليدي در مفهوم سرمايه اجتماعي عبارتند از يكي اعتماد و ديگري شبكه ارتباطات . اين سرمايه اگر چه مفهومي اقتصادي نيست و اجتماعي است اما كمي شدني و قابل سنجش هم هست با اندازه گيري ميزان اعتماد عمومي و ميزان عضويت مردم در سازمانهاي اجتماعي رسمي و غير رسمي مي توان ميزان سرمايه اجتماعي موجود در جامعه را سنجيد. حكومت ها و مردمي امروز موفق ترند كه هنجارهاي مثبت خود را پاسداري و تقويت مي كنند و سازمانهاي اجتماعي پر قدرتي را با ضريب اشتياق عمومي بالا جهت حضور و فعاليت در آنها ساماندهي مي كنند .

فرهنگ قران كريم كه معدن بي پايان القاي انديشه هاي دوران ساز است در اين مورد رهنمود هاي بي نظيري دارد راقم اين سطور اگر توفيق يابد شمه اي از آنچه قران در پاس داشت سرمايه اجتماعي فرموده است را بيان خواهد كرد

چند روز پيش كتاب سنت هاي اجتماعي در مكتب قران نوشته شهيد سيد محمد باقر صدر را مي خواندم نكته اي در تفاوت ميان اين جهان و دنياي بعد مستخرج از قران كريم ديدم كه بسيار ارزنده بود . اول عرض كنم كه اين كتاب مانند همه ديگر آثار اين مرد بزرگ بسيار آموزنده است در ابتداي كتاب به نحو تفصيلي به تفاوت انواع تفاسير قران كه آنها را با عبارات تفسير جزء به جزء و تفسير موضوعي ناميده است  پرداخته و تفاوت اساسي را اين ديده كه در تفسير جزء به جزء از اول همراه با خواندن تفسير مي كنند تا به آخر قران مي رسند و اين تقريبا سنت تمام مفسرين قران در طول سده هاي گذشته بوده است و در تفسير موضوعي موضوعي را كه مبتلا به جامعه است به قران عرضه مي كنند و از قران در آن مورد رهنمود مي طلبند و شهيد صدر جاي اين گونه تفسيري را در تاريخ تفسير قران خالي مي يابد و معتقد است اين تفسير است كه مي تواند دواي دردهاي اجتماعي و فردي را از قران به دست آورد .با عرضه كردن درد و طلب درمان. در ادامه اين كتاب ايشان به سنت هاي مختلف تاريخي در قران پرداخته است و نگرشي نوين را عرضه كرده است

اما غرض: قران در جايي فرموده است : ولا تزر وازره وزر اخري (فاطر۱۸)

هيچ كس بار ديگري را به دوش نمي كشد

اين سخن ناظر به دنياي بعد است كه هر كس به تنهايي بار مكافات اعمال اين دنيايي خود را به دوش مي كشد اما هر كاري كه ما در اين جهان مي كنيم علاوه بر جزايي كه در روز قيامت براي شخص خودمان به بار مي اورد كيفرهايي اين جهاني هم مبتني بر نظام عليت خواهد داشت كه ديگر مختص شخص خودمان نيست و دامن گير همه مي شود ما در اين جهان مسافران يك كشتي هستيم كه اگر يكي مان آن را سوراخ كند همه غرق مي شويم 

واتقوا فتنه لا تصيبن الذين ظلموا منكم خاصه(انفال۲۵)

بپرهيزيد از فتنه اي كه همه را فرا مي گيرد و تنها به صاحبانش بسنده نمي كند

و سر وجوب امر به معروف و نهي از منكر از همين جاست اگر تبعات اعمال ديگري دامن مرا نمي گرفت خودش مي دانست و خدايش ولي بديهاي او سرنوشت مر نيز تباه ميكند و از اين جاست كه مسئوليت هاي جمعي معنا مي يابند